1.శ్రీరాముని విజయం (ఉత్తర, పశ్చిమ భారత సంప్రదాయం)
సీతాపహరణం చేసిన లంకాధిపతి రావణునిపై శ్రీరాముడు సుదీర్ఘ యుద్ధం చేశాడు. లక్ష్మణుడు, హనుమంతుడు, వానరసేన అండగా నిలవగా, దశమి నాడు రావణ సంహారం జరిగింది. రావణుని పది తలలు మనిషిలోని దుర్గుణాలకు ప్రతీక. ఈ విజయానికి గుర్తుగా రామ్‌లీలా నాటకాలు, రావణ దహనం జరుపుతారు.
2.దుర్గాదేవి – మహిషాసుర సంహారం (తూర్పు, దక్షిణ భారత సంప్రదాయం)
దేవతలకైనా, మానవులకైనా అజేయుడైన మాయావి మహిషాసురుడు ముల్లోకాలను గడగడలాడించాడు. అప్పుడు దేవతల తేజస్సులన్నీ ఏకమై దివ్య స్త్రీ శక్తి దుర్గాదేవిగా అవతరించింది. తొమ్మిది రాత్రులు తీవ్ర పోరాటం చేసి, పదవ నాడు మహిషాసురుని సంహరించింది. అజ్ఞానంపై జ్ఞాన జ్యోతి, దౌర్జన్యంపై ధైర్యం సాధించిన విజయానికి ఇదే ప్రతీక. బెంగాల్‌లో దుర్గా విసర్జనం, సిందూర్ ఖేలా ఈ ఘట్టానికి గుర్తులు.
౩. పాండవులు – జమ్మి చెట్టు (మహాభారతం)
పదమూడవ సంవత్సరం అజ్ఞాతవాసం కోసం విరాటరాజు కొలువులోకి ప్రవేశించే ముందు, పాండవులు తమ దివ్యాయుధాలను జమ్మి (శమీ) చెట్టు తొర్రలో భద్రపరిచారు. విజయదశమి నాడు ఆ ఆయుధాలను తిరిగి తీసుకొని, చెట్టుకు పూజ చేసి, ధర్మ రక్షణకు సిద్ధమయ్యారు. అందుకే ఈ రోజున జమ్మి చెట్టును పూజించి, జమ్మి ఆకులను “బంగారం”గా పంచుకుంటూ శాంతి, సౌభ్రాతృత్వాలను పెంచుకుంటారు.
4. చాముండేశ్వరి – మైసూరు దసరా (కర్ణాటక సంప్రదాయం)
మైసూరులో చాముండి కొండపై చాముండేశ్వరీ దేవి (దుర్గాంశ) మహిషాసురుని వధించిన ఘట్టాన్ని దసరాగా స్మరిస్తారు. దీపకాంతులతో వెలుగొందే మైసూరు వీధుల్లో రాజసంగా సాగే జంబూ సవారీ (గజ ఊరేగింపు) ఈ ఉత్సవానికి మకుటం.
భారతీయ సంస్కృతిలో అత్యంత భక్తిభావంతో, ఘనంగా చేసుకునే వేడుకల్లో వినాయక చవితి ప్రముఖమైనది. భాద్రపద మాసం, శుద్ధ చవితి తిథి నాడు గజాననుడైన గణేశుని ఆవిర్భావ దినోత్సవంగా ఈ పర్వదినాన్ని యావత్ భారతదేశంలో, ప్రత్యేకించి తెలుగు రాష్ట్రాలైన ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణలలో మరియు మహారాష్ట్రలో అత్యంత వైభవోపేతంగా జరుపుకుంటారు. ఈ ఉత్సవాన్నే గణేశ చతుర్థిగా కూడా వ్యవహరిస్తారు.
పురాణాల ప్రకారం, పార్వతీదేవి స్నానానికి వెళ్ళే ముందు తన శరీరానికి పట్టిన నలుగు పిండితో ఒక బాలుడి రూపాన్ని తయారు చేసి, అతనికి ప్రాణం పోసి, తన స్నానగృహానికి కాపలాగా నియమించింది. ఎవరినీ లోపలికి రానివ్వవద్దని ఆజ్ఞాపించింది. అదే సమయంలో శివుడు అక్కడికి వచ్చి లోపలికి వెళ్ళబోగా, ఆ బాలుడు అడ్డుకున్నాడు. కోపోద్రిక్తుడైన శివుడు తన త్రిశూలంతో బాలుడి తలను ఖండించాడు. పార్వతీదేవి దుఃఖానికి అంతులేకుండా పోయింది. ఆమెను ఓదార్చడానికి శివుడు తన గణాలను పంపి, ఉత్తర దిక్కుగా తలపెట్టుకుని పడుకున్న మొదటి ప్రాణి తలను తీసుకురమ్మని ఆదేశించాడు. వారికి ఒక ఏనుగు కనిపించడంతో దాని తలను తీసుకువచ్చి బాలుడికి అమర్చారు. ఆ విధంగా బాలుడు గజాననుడిగా, గణపతిగా పునర్జన్మ పొందాడు. శివ-పార్వతులు అతనికి విఘ్నేశ్వరుడు అనే బిరుదునిచ్చి, ఏ శుభకార్యమైనా ముందుగా అతనిని పూజించాలని వరమిచ్చారు. అందుకే ప్రతి పూజలోనూ మొదట గణపతిని స్మరించే సంప్రదాయం ఏర్పడింది.
మరో కథనం ప్రకారం, గణేశుడు చంద్రుడిని చూసి నవ్వాడని శపించిన కారణంగా, చవితి రోజున చంద్రుడిని చూడకూడదని నమ్మకం ఉంది. చంద్రదర్శనం వల్ల అపనిందలు, తప్పుడు ఆరోపణలు ఎదురవుతాయని పురాణాలు చెబుతున్నాయి.