విజయవాడ – ఇంద్రకీలాద్రి
కృష్ణవేణీ తీరంలో కొలువైన ఇంద్రకీలాద్రి, విజయవాడ నగరానికి కిరీటం వంటి పవిత్ర క్షేత్రం. స్థలపురాణం ప్రకారం కీలుడనే యక్షుడు తన శిరస్సుపై నిలిచి భక్తులను కాపాడమని అమ్మవారిని వేడుకున్నాడు. అతడు కొండగా మారగా, దుర్గాదేవి ఆ కొండపై స్వయంభూ రూపంలో వెలసింది. ఇంద్రాది దేవతలు ఇక్కడ ఆరాధించడంతో ఈ కొండకు ఇంద్రకీలాద్రి అనే పేరు వచ్చిందని విశ్వాసం. మహిషాసురుని సంహరించిన తరువాత అమ్మ ఇక్కడే కొలువైందని భక్తులు నమ్ముతారు.
అర్జునుడు ఇక్కడే తపస్సు చేసి శివుని నుండి పాశుపతాస్త్రం పొందాడని, ఆ విజయానికి గుర్తుగానే “విజయవాడ” అనే పేరు స్థిరపడిందని ప్రతీతి. అమ్మవారితో పాటు మల్లేశ్వర స్వామి కూడా ఇక్కడ కొలువై ఉన్నారు. ఆదిశంకరులు శ్రీచక్ర ప్రతిష్ఠ చేశారని కూడా చెబుతారు. నవరాత్రులలో లక్షలాది భక్తులు తరలివచ్చే ఈ క్షేత్రం, శక్తి, విజయం కలిసిన పవిత్ర సన్నిధి.
కనకదుర్గమ్మ క్షేత్ర విశేషాలు
కనకదుర్గ అనే పేరు ఎలా వచ్చింది?
రెండు కథనాలు ప్రచారంలో ఉన్నాయి.
- బంగారు కాంతి: రాక్షస సంహారం తర్వాత అమ్మవారు కోటి సూర్యుల తేజస్సుతో, స్వర్ణ ప్రభలతో ప్రకాశించారు. కనకం అంటే బంగారం కాబట్టి ఆమె కనకదుర్గగా కొలవబడింది.
- మాధవవర్మ కథ: విజయవాటికను పాలించిన మాధవవర్మ ధర్మపరాయణుడైన రాజు. అతని కుమారుడి రథం ఢీకొని ఒక పేద బాలుడు మరణించాడు. రాజు న్యాయానికి కట్టుబడి సొంత కుమారునికే మరణదండన విధించాడు. ఆ ధర్మనిష్ఠకు మెచ్చిన అమ్మవారు బాలుడికి ప్రాణం పోసి, నగరంలో స్వర్ణవృష్టి కురిపించారని చెబుతారు.
క్షేత్ర విశిష్టత
- స్వయంభూ మూర్తి: ఇక్కడి అమ్మవారిని ఎవరూ ప్రతిష్ఠించలేదు. ఆమె కొండపై తనంతట తానే వెలిశారని భక్తుల విశ్వాసం.
- అష్టభుజ రూపం: గర్భాలయంలో ఎనిమిది చేతులలో ఆయుధాలు ధరించి, త్రిశూలంతో మహిషాసురుని సంహరిస్తున్న రూపంలో దర్శనమిస్తారు.
- శ్రీచక్ర ప్రతిష్ఠ: ఉగ్రరూపంలో ఉన్న దేవిని శాంతింపజేయడానికి ఆదిశంకరాచార్యులు ఆమె పాదాల చెంత శ్రీచక్రాన్ని ప్రతిష్ఠించారని ప్రతీతి. అప్పటి నుంచి ఆమె భక్తులకు కల్పవల్లిగా అనుగ్రహిస్తున్నారు.
- మల్లేశ్వర స్వామి సన్నిధి: ఇదే కొండపై శివుడు శ్రీ మల్లేశ్వర స్వామిగా కొలువై ఉన్నారు. దేవి, శివుడు పక్కపక్కనే పూజలందుకోవడం హరిహర అభేదానికి సంకేతంగా భావిస్తారు.
ముఖ్యాంశాలు & కార్యక్రమాలు
- పట్టు వస్త్రాల సమర్పణ: ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి అక్టోబర్ 16, 2026న అమ్మవారికి సంప్రదాయ పట్టు వస్త్రాలను సమర్పిస్తారు.
- మూలా నక్షత్రం: అక్టోబర్ 16, 2026న జరుపుకుంటారు. శ్రీ సరస్వతీ దేవి దర్శనం కోసం అత్యధిక సంఖ్యలో భక్తులు తరలివస్తారు.
- తెప్పోత్సవం (నౌకా విహారం): అక్టోబర్ 20, 2026 సాయంత్రం జరుగుతుంది. కృష్ణా నదిలో హంస వాహనంపై ఉత్సవ మూర్తుల జలవిహారం ప్రధాన ఆకర్షణ.
- ఇతర కార్యక్రమాలు: విజయవాడ ఉత్సవ్ అక్టోబర్ 11 నుంచి 20, 2026 వరకు జరుగుతుంది. జాతీయ సరస్ మేళా అక్టోబర్ 8 నుంచి 23, 2026 వరకు కొనసాగుతుంది.
యా దేవీ సర్వభూతేషు శక్తిరూపేణ సంస్థితా ।
నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమో నమః ॥
అన్ని జీవులలో శక్తి రూపంలో నెలకొని ఉన్న ఆ జగజ్జననికి నమస్కారం. ఈ నవరాత్రులలో మనలోని చీకట్లు తొలగి, ధైర్యం, జ్ఞానం, ఐశ్వర్యం, శాంతి వెలుగులు నిండాలని; విజయదశమి నాడు ప్రతి ప్రయత్నమూ విజయపథంలో సాగాలని ప్రార్థన.
మీకు, మీ కుటుంబ సభ్యులకు విజయదశమి శుభాకాంక్షలు!