• Skip to primary navigation
  • Skip to main content
  • Skip to primary sidebar
Swaadhyaayam

Swaadhyaayam

  • Home
  • Sthotras
    • Ganesha
    • Shiva
    • Surya
    • Navagraha
    • Vishnu
  • Astrology
    • Fundamentals
    • Marriage Compatibility
    • Muhurthas
  • Blog
  • Temples
  • Festivals
You are here: Home / Blog

Blog

దసరా ఉత్సవ విశేషాలు

 విజయవాడ – ఇంద్రకీలాద్రి

కృష్ణవేణీ తీరంలో కొలువైన ఇంద్రకీలాద్రి, విజయవాడ నగరానికి కిరీటం వంటి పవిత్ర క్షేత్రం. స్థలపురాణం ప్రకారం కీలుడనే యక్షుడు తన శిరస్సుపై నిలిచి భక్తులను కాపాడమని అమ్మవారిని వేడుకున్నాడు. అతడు కొండగా మారగా, దుర్గాదేవి ఆ కొండపై స్వయంభూ రూపంలో వెలసింది. ఇంద్రాది దేవతలు ఇక్కడ ఆరాధించడంతో ఈ కొండకు ఇంద్రకీలాద్రి అనే పేరు వచ్చిందని విశ్వాసం. మహిషాసురుని సంహరించిన తరువాత అమ్మ ఇక్కడే కొలువైందని భక్తులు నమ్ముతారు.

అర్జునుడు ఇక్కడే తపస్సు చేసి శివుని నుండి పాశుపతాస్త్రం పొందాడని, ఆ విజయానికి గుర్తుగానే “విజయవాడ” అనే పేరు స్థిరపడిందని ప్రతీతి. అమ్మవారితో పాటు మల్లేశ్వర స్వామి కూడా ఇక్కడ కొలువై ఉన్నారు. ఆదిశంకరులు శ్రీచక్ర ప్రతిష్ఠ చేశారని కూడా చెబుతారు. నవరాత్రులలో లక్షలాది భక్తులు తరలివచ్చే ఈ క్షేత్రం, శక్తి, విజయం కలిసిన పవిత్ర సన్నిధి.

కనకదుర్గమ్మ క్షేత్ర విశేషాలు

కనకదుర్గ అనే పేరు ఎలా వచ్చింది?
రెండు కథనాలు ప్రచారంలో ఉన్నాయి.

  • బంగారు కాంతి: రాక్షస సంహారం తర్వాత అమ్మవారు కోటి సూర్యుల తేజస్సుతో, స్వర్ణ ప్రభలతో ప్రకాశించారు. కనకం అంటే బంగారం కాబట్టి ఆమె కనకదుర్గగా కొలవబడింది.
  • మాధవవర్మ కథ: విజయవాటికను పాలించిన మాధవవర్మ ధర్మపరాయణుడైన రాజు. అతని కుమారుడి రథం ఢీకొని ఒక పేద బాలుడు మరణించాడు. రాజు న్యాయానికి కట్టుబడి సొంత కుమారునికే మరణదండన విధించాడు. ఆ ధర్మనిష్ఠకు మెచ్చిన అమ్మవారు బాలుడికి ప్రాణం పోసి, నగరంలో స్వర్ణవృష్టి కురిపించారని చెబుతారు.

క్షేత్ర విశిష్టత

  • స్వయంభూ మూర్తి: ఇక్కడి అమ్మవారిని ఎవరూ ప్రతిష్ఠించలేదు. ఆమె కొండపై తనంతట తానే వెలిశారని భక్తుల విశ్వాసం.
  • అష్టభుజ రూపం: గర్భాలయంలో ఎనిమిది చేతులలో ఆయుధాలు ధరించి, త్రిశూలంతో మహిషాసురుని సంహరిస్తున్న రూపంలో దర్శనమిస్తారు.
  • శ్రీచక్ర ప్రతిష్ఠ: ఉగ్రరూపంలో ఉన్న దేవిని శాంతింపజేయడానికి ఆదిశంకరాచార్యులు ఆమె పాదాల చెంత శ్రీచక్రాన్ని ప్రతిష్ఠించారని ప్రతీతి. అప్పటి నుంచి ఆమె భక్తులకు కల్పవల్లిగా అనుగ్రహిస్తున్నారు.
  • మల్లేశ్వర స్వామి సన్నిధి: ఇదే కొండపై శివుడు శ్రీ మల్లేశ్వర స్వామిగా కొలువై ఉన్నారు. దేవి, శివుడు పక్కపక్కనే పూజలందుకోవడం హరిహర అభేదానికి సంకేతంగా భావిస్తారు.

ముఖ్యాంశాలు & కార్యక్రమాలు

  • పట్టు వస్త్రాల సమర్పణ: ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి అక్టోబర్ 16, 2026న అమ్మవారికి సంప్రదాయ పట్టు వస్త్రాలను సమర్పిస్తారు.
  • మూలా నక్షత్రం: అక్టోబర్ 16, 2026న జరుపుకుంటారు. శ్రీ సరస్వతీ దేవి దర్శనం కోసం అత్యధిక సంఖ్యలో భక్తులు తరలివస్తారు.
  • తెప్పోత్సవం (నౌకా విహారం): అక్టోబర్ 20, 2026 సాయంత్రం జరుగుతుంది. కృష్ణా నదిలో హంస వాహనంపై ఉత్సవ మూర్తుల జలవిహారం ప్రధాన ఆకర్షణ.
  • ఇతర కార్యక్రమాలు: విజయవాడ ఉత్సవ్ అక్టోబర్ 11 నుంచి 20, 2026 వరకు జరుగుతుంది. జాతీయ సరస్ మేళా అక్టోబర్ 8 నుంచి 23, 2026 వరకు కొనసాగుతుంది.

యా దేవీ సర్వభూతేషు శక్తిరూపేణ సంస్థితా ।

నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమో నమః ॥

అన్ని జీవులలో శక్తి రూపంలో నెలకొని ఉన్న ఆ జగజ్జననికి నమస్కారం. ఈ నవరాత్రులలో మనలోని చీకట్లు తొలగి, ధైర్యం, జ్ఞానం, ఐశ్వర్యం, శాంతి వెలుగులు నిండాలని; విజయదశమి నాడు ప్రతి ప్రయత్నమూ విజయపథంలో సాగాలని ప్రార్థన.

మీకు, మీ కుటుంబ సభ్యులకు విజయదశమి శుభాకాంక్షలు!

అలంకారం 10 – శ్రీ రాజరాజేశ్వరీ దేవి

మంగళవారం, అక్టోబర్ 20 – దశమి · విజయదశమి
అలంకార స్వరూపం

రత్న సింహాసనంపై, చెరకు విల్లు–పాశాంకుశాలతో, సర్వలోక సామ్రాజ్ఞిగా కొలువైన రాజసం.

భక్తి కావ్య వర్ణన

తొమ్మిది రూపాల తపస్సు ఫలించిన విజయదశమి నాడు, సర్వలోక సామ్రాజ్ఞి శ్రీ రాజరాజేశ్వరీ దేవిగా భక్తులకు దర్శనమిస్తుంది. రాజులకే రాజైన ఈశ్వరుని అర్ధాంగిగా, శ్రీచక్రాధిష్ఠాత్రిగా ఆమె కరుణా కటాక్షం ధర్మానికి కిరీటం పెడుతుంది. సాయంకాలం కృష్ణమ్మ ఒడిలో దీపకాంతుల నడుమ హంస వాహనంపై తేలియాడే తెప్పోత్సవం – నవరాత్రి సాధనకు శోభాయమాన ముగింపు. జమ్మి చెట్టుకు నమస్కరించి, జమ్మి ఆకులను “బంగారం”గా పంచుకుంటూ, పెద్దల ఆశీస్సులు పొందే ఈ రోజున ప్రతి ప్రయత్నమూ విజయంగా మారాలని ప్రార్థన.

శ్రీ రాజరాజేశ్వర్యష్టోత్తరశతనామావళిః

ఆరాధన ఫలం: సర్వ విజయం, రాజయోగం, సంపూర్ణ సిద్ధి.

అలంకారం 9 – శ్రీ మహిషాసుర మర్దినీ దేవి

 సోమవారం, అక్టోబర్ 19 – నవమి · మహానవమి

అలంకార స్వరూపం

సింహంపై అధిష్ఠించి, పది చేతుల్లో ఆయుధాలతో, త్రిశూలంతో మహిషాసురుని సంహరిస్తున్న విజయ మూర్తి.

భక్తి కావ్య వర్ణన

తొమ్మిది రాత్రులు సాగిన మహా సంగ్రామానికి పరాకాష్ఠ ఈ మహానవమి. రూపాలు మార్చుకునే మహిషాసురుని మాయలన్నీ ఛేదించి, జగదంబ త్రిశూలాన్ని ఎక్కుపెట్టిన క్షణం – అధర్మం కుప్పకూలిన క్షణం. అందుకే ఆమె “మహిషాసుర మర్దిని”. స్థలపురాణం ప్రకారం ఈ విజయం ఇంద్రకీలాద్రి సన్నిధిలోనే సాగిందని భక్తుల విశ్వాసం. నేడు ఆయుధాలను, పనిముట్లను, వాహనాలను, పుస్తకాలను పూజించే ఆయుధ పూజ – శ్రమకు, నైపుణ్యానికి సమర్పించే కృతజ్ఞతాంజలి.

శ్రీ మహిషాసురమర్దినీ అష్టోత్తరశతనామావళిః

ఆరాధన ఫలం: శత్రు నాశనం, కార్యసిద్ధి, విజయ సంకల్పం.

 

అలంకారం 8 – శ్రీ దుర్గా దేవి

ఆదివారం, అక్టోబర్ 18 –  అష్టమి · దుర్గాష్టమి

అలంకార స్వరూపం

సింహవాహినిగా, అష్టభుజాలలో శూలం, చక్రం, శంఖం, ఖడ్గం, ధనుర్బాణాలు ధరించిన అభయ స్వరూపం.

భక్తి కావ్య వర్ణన

“దుర్గ” – దుర్గమమైన కష్టాలను దాటించే తల్లి; దుర్గముడనే రాక్షసుని సంహరించి ఆ నామాన్ని ధరించిన శక్తి. నేడు దుర్గాష్టమి – సింహం ఆమె వాహనమైతే, ధైర్యమే ఆమె ఆయుధం. ఎంత చీకటి కమ్ముకున్నా, “నేనున్నాను” అనే అభయ హస్తం భక్తునికి తోడుగా నిలుస్తుంది. తెలంగాణ లోగిళ్లలో పూల పండుగ బతుకమ్మ, సద్దుల బతుకమ్మగా ముగిసేదీ ఈ పవిత్ర తిథినాడే.

శ్రీదుర్గా అష్టోత్తర శత నామావళిః

ఆరాధన ఫలం: దుర్గతి నాశనం, ధైర్యం, రక్షణ.

అలంకారం 7 – శ్రీ మహాలక్ష్మీ దేవి 

 శనివారం, అక్టోబర్ 17 – సప్తమి

అలంకార స్వరూపం

పద్మాసనురాలై, కరకమలాలతో; ఇరువైపులా గజరాజులు అభిషేకిస్తుండగా, స్వర్ణకాంతితో దర్శనం.

భక్తి కావ్య వర్ణన

పాలసముద్రం నుండి పద్మంపై ఉదయించిన సిరుల తల్లి మహాలక్ష్మి. ఆమె చూపు ఎవరిపై ప్రసరిస్తే వారి ఇంట బంగారు కాంతి నిండుతుంది. అయితే ఆమె అనుగ్రహం ధనానికే పరిమితం కాదు – ధాన్యం, ధైర్యం, విద్య, విజయం, సంతానం, గజబలం, ఆదిశక్తి కృప కలిసిన అష్టలక్ష్మీ వైభవం అది. ధర్మబద్ధమైన శ్రమను, శుభ్రతను, కృతజ్ఞతను ప్రేమించే చోటే ఆ తల్లి స్థిరంగా కొలువుంటుంది.

శ్రీలక్ష్మ్యష్టోత్తరశతనామావళి

ఆరాధన ఫలం: ఐశ్వర్యం, శుభం, స్థిరమైన సంపద

 

అలంకారం 6 – శ్రీ సరస్వతీ దేవి

 శుక్రవారం, అక్టోబర్ 16 – షష్ఠి – మూలా నక్షత్రం

అలంకార స్వరూపం

శ్వేత వస్త్రాలతో, చేతుల్లో వీణ, పుస్తకం, అక్షమాల; శ్వేత హంస సన్నిధిలో కొలువైన వాగ్దేవి.

భక్తి కావ్య వర్ణన

శరత్కాల చంద్రికలా నిర్మలమైన శ్వేతవర్ణంతో, వీణానాదంతో విశ్వాన్ని మురిపించే వాగ్దేవి సరస్వతి. ఆమె చేతి పుస్తకం జ్ఞానానికి, జపమాల ధ్యానానికి, వీణ కళకు ప్రతీక; హంస వివేకానికి సంకేతం – పాలను నీటినుండి వేరు చేసినట్లు మంచిని చెడునుండి వేరు చేసే విచక్షణ. మూలా నక్షత్ర శుభవేళ ఈ తల్లిని పూజించి, పలకపై తొలి అక్షరం దిద్దిన చిన్నారి జీవితాంతం విద్యా వెలుగులో నడుస్తుందని నమ్మిక. అందుకే ఇంద్రకీలాద్రిపై ఈ రోజు భక్తజన సాగరం పోటెత్తుతుంది.

శ్రీసరస్వత్యష్టోత్తరం

ఆరాధన ఫలం: విద్య, వాక్శుద్ధి, కళాసిద్ధి, అక్షరాభ్యాస శుభం.

అలంకారం 4 – శ్రీ మహా చండీ దేవి

బుధవారం, అక్టోబర్ 14  చవితి

అలంకార స్వరూపం

సింహవాహినిగా, అనేక భుజాలలో ఆయుధాలు ధరించిన ఉగ్ర తేజోమూర్తి. (మీనాక్షీ రూపంలో – చేపల వంటి విశాల నేత్రాలు, చేత చిలుక.)

భక్తి కావ్య వర్ణన

కరుణ ఎంత విశాలమో, క్రోధం అంత నిశితం – అదే మహా చండీ స్వరూపం. భక్తుల భయాన్ని ఛేదించే ఖడ్గంలా, దుష్టశక్తుల దర్పాన్ని భస్మం చేసే అగ్నిజ్వాలలా ఆమె ప్రత్యక్షమవుతుంది. చండీ సప్తశతి వర్ణించిన ఆ మహా సంగ్రామ గర్జన నేటికీ ఆర్తులకు అభయనినాదమే. మీనాక్షీ దేవిగా కొలిచే సంప్రదాయంలో – చేపవంటి కన్నులతో, చిలుకను చేతబట్టి, మధురాపురి రాణిగా ఆమె తన బిడ్డలను కనురెప్పలా కాపాడుతుంది.

శ్రీ చండీ అష్టోత్తర శతనామావళి

ఆరాధన ఫలం: భయ నివారణ, శత్రు జయం, ఆత్మబలం.

అలంకారం 3 – శ్రీ అన్నపూర్ణా దేవి

మంగళవారం, అక్టోబర్ 13 – తదియ

అలంకార స్వరూపం

ఒక చేత బంగారు గరిటె, మరో చేత అన్నపాత్రతో, కరుణామయ చిరునవ్వుతో దర్శనమిచ్చే అన్నదాత్రి.

భక్తి కావ్య వర్ణన

జగమంతటికీ ఆకలి తీర్చే అమ్మ – అన్నపూర్ణ. కాశీవిశ్వనాథునికే భిక్ష సమర్పించిన కరుణామూర్తి ఆమె. ఆమె చేతి గరిటె కదిలినంత మేరా ఏ ఇంటా అన్నం కొరత ఉండదు, ఏ కంటిలోనూ ఆకలి కన్నీరు మిగలదు. పండిన పంట ఆమె ప్రసాదం; పంచుకున్న ముద్ద ఆమె పూజ. “అన్నం పరబ్రహ్మ స్వరూపం” అనే సత్యాన్ని ఈ తల్లి ప్రతి వంటింటి పొయ్యి వెలుగులో గుర్తుచేస్తుంది.

శ్రీ అన్నపూర్ణాదేవి అష్టోత్తరం

ఆరాధన ఫలం: ధాన్య సమృద్ధి, కుటుంబ సౌభాగ్యం, అన్నదాన పుణ్యం.

 

 

అలంకారం 5 – శ్రీ లలితా త్రిపుర సుందరీ దేవి

గురువారం, అక్టోబర్ 15 – పంచమి

అలంకార స్వరూపం

శ్రీచక్ర మధ్యంలో అరుణ వర్ణంతో; పాశం, అంకుశం, చెరకు విల్లు, పుష్పబాణాలు ధరించిన సౌందర్య స్వరూపిణి.

భక్తి కావ్య వర్ణన

ఉదయించే సూర్యబింబంలా అరుణ కాంతులీనుతూ, శ్రీచక్ర సింహాసనంపై కొలువుదీరిన సౌందర్య లహరి లలితా త్రిపుర సుందరి. ఆమె చేతి చెరకు విల్లు మనసుకు, పూలబాణాలు పంచతన్మాత్రలకు ప్రతీకలు; పాశం రాగానికి, అంకుశం క్రోధానికి సంకేతం – అంటే భక్తుల అంతరంగంపై అధికారం ఆ తల్లిదే. లలితా సహస్రనామం ఆమె వేయి నామాల పూలమాల; దానిని జపించిన హృదయం సౌందర్యంతో, శాంతితో పరిమళిస్తుంది. ఈ ఆశ్వయుజ శుద్ధ పంచమి లలితా పంచమి పర్వం కూడా.

శ్రీ లలితాష్టోత్తరశతనామావళిః

ఆరాధన ఫలం: సౌభాగ్యం, శాంతి, శ్రీవిద్యా కృప.

అలంకారం 2 – శ్రీ గాయత్రీ దేవి 

సోమవారం, అక్టోబర్ 12   –   విదియ

అలంకార స్వరూపం

పంచముఖాలతో, కమలాసనురాలై వెలుగొందే వేదమాత.

భక్తి కావ్య వర్ణన

తూరుపు తెల్లవారే వేళ వేదాల సారమై ఉదయించే తల్లి గాయత్రి. ఐదు ముఖాలు పంచ ప్రాణాలకు, పంచభూతాలకు ప్రతీకలు; ఆమె తేజస్సు సూర్యకిరణంలా మన బుద్ధి మందిరంలోని చీకటిని తరిమివేస్తుంది. “ధియోయోనః ప్రచోదయాత్” – మా బుద్ధులను సన్మార్గంలో నడిపించమనే ప్రార్థనే ఆమె మంత్రం. ఆ మంత్రం ఒక్కసారి మనసులో మార్మోగితే ఆలోచనలు నిర్మలమై, వాక్కు పవిత్రమై, జీవితం కాంతిమయమవుతుంది.

శ్రీ గాయత్రీ అష్టోత్తరశతనామావళి

ఆరాధన ఫలం: బుద్ధి వికాసం, మనశ్శాంతి, వేదజ్ఞాన కృప.

 

Next Page »

Primary Sidebar

Recent Posts

  • దసరా ఉత్సవ విశేషాలు
  • అలంకారం 10 – శ్రీ రాజరాజేశ్వరీ దేవి
  • అలంకారం 9 – శ్రీ మహిషాసుర మర్దినీ దేవి
  • అలంకారం 8 – శ్రీ దుర్గా దేవి
  • అలంకారం 7 – శ్రీ మహాలక్ష్మీ దేవి 

Recent Comments

No comments to show.

Archives

  • October 2026
  • September 2026
  • April 2026
  • March 2026
  • February 2026
  • January 2026
  • December 2025

Categories

  • Balakanda
  • Blog
  • Dasara 2026
  • Featured
  • Festivals
  • Navaratri celebrations
  • Soundaryalahari
  • Srimadramayanam
  • Srimata
  • Sthotras
  • Vijayawada Durga Temple
  • Vishnu Sthotras
  • Women characters in ramayna

Copyright © 2026 · Swaadhyaayam