శ్రీ సీతారామాభ్యాం నమః
శ్రీమద్వాల్మీకి “సంక్షిప్తరామాయణము”
బాలకాండః – సర్గః 1
శ్రీమద్రామాయణ సారాంశం
నారద మహర్షి వాల్మీకికి రామాయణం వివరించడం
తపోధనుడు, వేదాధ్యయనమునందు నిపుణుడు, వాజ్ఞ్మయవేత్తలలో శ్రేష్ఠుడైన నారద మహర్షిని కలుసుకున్న వాల్మీకి మహర్షి ఒక ముఖ్యమైన ప్రశ్న అడిగారు. “ఓ మహర్షీ! సకల సద్గుణ సంపన్నుడూ, ధర్మజ్ఞుడూ, గొప్ప పరాక్రమవంతుడూ, సర్వభూతాలపట్ల సమభావం కలిగినవాడూ, మహావిద్వాంసుడూ, ఆదర్శప్రాయమైన నడవడిక గలవాడూ, ధైర్యవంతుడూ, ప్రకాశవంతుడూ, రాగద్వేషాలకు అతీతుడూ, కోపరహితుడూ, సత్యవ్రతుడూ, ధర్మం చక్కగా తెలిసినవాడూ, దృఢసంకల్పుడూ, సదాచార సంపన్నుడూ, కామక్రోధ లోభమోహ మదమాత్సర్యాది అరిషడ్వర్గాలను జయించినవాడూ – ఇటువంటి మహానుభావుడు ఈ లోకంలో ఉన్నారా? త్రిలోక సంచారివైన నీకు అటువంటి వ్యక్తి గురించి తెలిసే ఉంటుంది. నాకు ఆ పురుషుని చరిత్ర తెలుసుకోవాలని ఆసక్తిగా ఉంది” అని అడిగారు.
శ్రీరాముని పరిచయం
నారద మహర్షి చిరునవ్వుతో బదులిచ్చారు. “ఓ వాల్మీకీ! నువ్వు అడిగిన సమస్త గుణగణాలూ కలిగిన వ్యక్తి ఒక్కరే ఉన్నారు – శ్రీమన్నారాయణ స్వరూపుడైన శ్రీరాముడు. ఇక్ష్వాకు వంశంలో జన్మించిన ఈ మహాత్ముడు ఇప్పుడు రాజ్యపాలన చేస్తున్నారు. రాముడంటే రమింపజేయువాడు, అఖండ సచ్చిదానంద బ్రహ్మ. యోగులు సర్వదా ఆయనలో రమిస్తారు.”
పూర్వం ఇక్ష్వాకు మహారాజు శ్రీమన్నారాయణుని గురించి ధ్యానించి, శ్రీరంగంలో ఆయనను ఆరాధించారు. ఆ తరువాత వారి సంతతి అంతా శ్రీమన్నారాయణుడిని తమ ఆరాధ్యదైవంగా భక్తితో పూజించారు. ఆ భక్తికి సంతసించిన మహావిష్ణువు శ్రీరాముడుగా అవతరించి ఇక్ష్వాకు వంశాన్ని చరితార్థం చేశారు.
శ్రీరాముడు సర్వశాస్త్ర పారంగతుడు. ఆజానుబాహువు – అంటే ఆయన బాహువులు మోకాళ్ళ వరకు ఉంటాయి. శంఖం వంటి కంఠం, ఉన్నతమైన చెక్కిళ్ళు, విశాలమైన వక్షస్థలం కలవారు. సాముద్రిక శాస్త్రజ్ఞుల ప్రకారం ఇటువంటి లక్షణాలు కలవారు జీవితమంతా సుఖాలను అనుభవిస్తారు. రాముని దర్శన భాగ్యం మాత్రమే కామక్రోధాది అరిషడ్వర్గాలను సమూలంగా నాశనం చేయగలదు.
బాలకాండము – వనవాస ప్రారంభం
శ్రీమహావిష్ణువుతో సమానుడు, భూలోకంలో పరాక్రమానికి తనకు తానే సాటి, ధర్మరక్షణలో మూర్తీభవించిన ధర్మదేవత వంటివారు శ్రీరాముడు. దశరథ మహారాజు ఈ సకల సద్గుణాభిరాముడైన శ్రీరామునిని యువరాజుగా పట్టాభిషిక్తుని చేయాలని నిర్ణయించారు.
కానీ రాణులలో ఒకరైన కైకేయి దీనిని వ్యతిరేకించింది. దశరథ మహారాజు పూర్వం తనకు ఇచ్చిన రెండు వరాలను ఇప్పుడు కావాలని పట్టుబట్టింది. మొదటి వరం – శ్రీరామునిను అరణ్యాలకు పంపడం. రెండవది – తన కుమారుడైన భరతునిని యువరాజుగా పట్టాభిషేకం చేయడం. దశరథ మహారాజు తన మాటను నిలబెట్టుకోవడం కోసం రాముడిని అడవులకు పంపారు.
శ్రీరాముడు తండ్రి మాటను రాజాజ్ఞగా తలదాల్చి, కైకేయికి సంతోషం కలిగించాడు. లక్ష్మణుడు తన అన్న వెంట అడవులకు వెళ్ళాడు. సీతాదేవి కూడా భర్తను వదలి ఉండలేనని పట్టుబట్టి వారితో పాటు వనవాసానికి వెళ్ళింది.
అరణ్యకాండము – సీతాపహరణం
భరతుడు అయోధ్యకు తిరిగి వెళ్ళిన తరువాత, చిత్రకూటంలో ఉంటే భరతాదులు తరచూ వస్తారని తలచిన రాముడు అక్కడినుండి బయలుదేరి దండకారణ్యం చేరారు. అక్కడ విరాధుడనే రాక్షసుడిని సంహరించి, అగస్త్యాది మహర్షులకు సంతోషం కలిగించారు. ప్రసన్నుడైన అగస్త్యుడు శ్రీరామునికి కత్తి, ధనుస్సు, తరగని బాణాలను బహుమతిగా ఇచ్చారు.
దండకారణ్య ప్రాంతం రాక్షసమయమై ఉంది. రాక్షస బాధలు అధికంగా ఉండేవి. అక్కడ తపస్సు చేస్తున్న మునులందరూ కలసి రాక్షస బాధల నుండి విముక్తి కలిగించమని శ్రీరామునిని ప్రార్థించారు. శ్రీరాముడు వారికి అభయమిచ్చి రాక్షసులను సంహరిస్తానని ప్రతిజ్ఞ చేశారు.
కిష్కింధకాండము – సుగ్రీవ మైత్రి
సీతాన్వేషణ కోసం తిరుగుతూ శ్రీరాముడు పంపా సరస్సు చేరుకున్నారు. అక్కడ హనుమంతుని కలుసుకున్నారు. హనుమంతుని ద్వారా సుగ్రీవునితో మైత్రి ఒప్పందం కుదుర్చుకున్నారు. శ్రీరామకథ విన్న సుగ్రీవుడు, రాముడు కూడా తనవలెనే భార్యా వియోగంచే బాధపడుతున్నాడని గ్రహించి, అగ్నిసాక్షిగా మైత్రీబంధాన్ని దృఢతరం చేసుకున్నారు.
సుగ్రీవుడు తన వైరి వాలి గురించి రామునికి వివరించాడు. మొదట్లో సుగ్రీవుడు శ్రీరాముడు వాలిని చంపగలడా అని సందేహించాడు. కానీ శ్రీరాముడు తన పరాక్రమం చూపించి, వాలిని సంహరించి సుగ్రీవునికు కిష్కింధ రాజ్యాన్ని అప్పగించారు. తర్వాత సుగ్రీవుడు వానర సేనలతో సీతాన్వేషణకు సహాయం చేశాడు.
సుందరకాండము – హనుమంతుని లంకాప్రవేశం
హనుమంతుడు సముద్రం దాటి లంకకు వెళ్ళి, సీతను కనుగొని, రాముని సందేశం అందించాడు. అశోకవనంలో బంధించబడిన సీతకు ధైర్యం చెప్పి, రాముడు త్వరలో వచ్చి ఆమెను విడిపిస్తాడని భరోసా ఇచ్చాడు.
యుద్ధకాండము – రావణ వధ
సుగ్రీవునితో కలసి శ్రీరాముడు సముద్ర తీరం చేరారు. దారి ఇవ్వనందుకు సముద్రునిపై పగిలారు. భయపడిన సముద్రుడు మానవ రూపంలో వచ్చి, తనపై సేతువు నిర్మించుకోమని చెప్పాడు. శ్రీరాముడు సముద్రంపై అద్భుతమైన సేతువు నిర్మించి లంకకు చేరారు.
రావణునితో భీకర యుద్ధం జరిగింది. చివరకు శ్రీరాముడు రావణుని సంహరించి, సీతను రావణుని చెర నుండి విడిపించారు. సీత యొక్క పవిత్రతను నిరూపించడానికి ఆమె అగ్నిప్రవేశం చేసింది. అగ్ని దేవుడు రాముని ఎదుట ప్రత్యక్షమై సీత ఎటువంటి పాపమూ చేయలేదని తెలిపాడు. అప్పుడు శ్రీరాముడు సీతను స్వీకరించారు.
లోక కంటకుడైన రావణుని సంహరించడం వల్ల ముల్లోకాలు సంతోషించాయి. శ్రీరాముడు విభీషణుని లంకకు రాజుగా పట్టాభిషిక్తుని చేశారు. దేవతలందరూ ఆనందించారు.
ఉత్తరకాండము – అయోధ్యకు తిరిగి రావడం
పద్నాలుగు సంవత్సరాల వనవాసం పూర్తయిన తరువాత, శ్రీరాముడు సీత, లక్ష్మణులతో కలసి అయోధ్యకు తిరిగి వచ్చారు. అక్కడ ఘనంగా పట్టాభిషేకం జరిగింది. శ్రీరాముడు ధర్మబద్ధంగా రాజ్యపాలన చేస్తూ, ప్రజలందరికీ సుఖసంతోషాలను కలిగించారు.
రామాయణ మహిమ
శ్రీమద్రామాయణం పఠించడం వల్ల అపారమైన ఫలితాలు కలుగుతాయి. బ్రాహ్మణులు పఠిస్తే అష్టాదశ విద్యలలో ప్రావీణ్యం సాధిస్తారు. క్షత్రియులు పఠిస్తే భూమండలాధిపతులు అవుతారు. వైశ్యులు పఠిస్తే అధిక సంపదలు పొందుతారు. శూద్రులు పఠిస్తే గొప్పవారు అవుతారు. రామాయణం అనేది కేవలం కథ మాత్రమే కాదు, అది జీవన మార్గదర్శకం, ధర్మబోధ, సత్యం, న్యాయం, త్యాగం వంటి విలువలను బోధించే అమూల్యమైన గ్రంథం.
ఈ విధంగా నారద మహర్షి వాల్మీకిమహర్షికి శ్రీరామాయణమును 100 శ్లోకాలతో సారాంశాన్నిసంక్షిప్తముగా వివరించారు.
శ్లోకం: 1 – 100
ఫలశ్రుతి: లోకకల్యాణార్థం మరియు సకల శుభాలు పొందడానికి, సంకల్పించిన కార్యాలు నెరవేరడానికి ఈ రామాయణం లోని 100 శ్లోకాలు పారాయణము చేయడం మంచిది. కోరుకున్న ఉద్యోగం వచ్చి తీరుతుందని మరియు ఐశ్వర్యం, రాజయోగం కలుగుతుందని ఫలశ్రుతి. 24000 శ్లోకాలతో ఉన్న రామాయణం మొత్తం పారాయణం చేసిన ఫలితం లభిస్తుంది. ఎటువంటి కష్టములెనా తొలగుతాయని, వివాహం కాని వారికి వివాహం అయ్యితీరుతుందని ఋషి వాక్యము.
సంకలనం: శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణము